Duszpasterstwo Rodzin

Podręcznik

 

D U S Z P A S T E R S T W O 

R O D Z I N

REFLEKSJA NAUKOWA I DZIAŁALNOŚĆ PASTORALNA

 

Redakcja

 

KS. RYSZARD KAMIŃSKI

KS. GRZEGORZ PYŹLAK

KS. JACEK GOLEŃ

 

Lublin 2013

 

Recenzenci

Ks. prof. dr hab. Bronisław Mierzwiński, UKSW

Ks. dr Antoni Tomkiewicz, KUL

 

Wydawnictwo BONUS LIBER

ISBN 978-83-63452-55-1

 

 


SPIS TREŚCI

 

 

Wstęp

Rozdział I. DUSZPASTERSTWO RODZIN JAKO REFLEKSJA NAUKOWA

(Ks. Ryszard Kamiński)

  1. Pojęcie i problematyka duszpasterstwa rodzin
  2. Komplementarność refleksji naukowej i praktyki duszpasterstwa rodzin
  3. Normatywny i praktyczny charakter duszpasterstwa rodzin
  4. Metody badań duszpasterstwa rodzin
  5. Duszpasterstwo rodzin a inne dyscypliny naukowe
  6. Ośrodki naukowe duszpasterstwa rodzin w Polsce

 

Rozdział II. PODSTAWY DUSZPASTERSTWA RODZIN

  1. Geneza i rozwój duszpasterstwa rodzin (Ks. Bronisław Mierzwiński, Ks. Paweł Landwójtowicz)

            2.         Antropologiczne podstawy duszpasterstwa rodzin (Ks. Bogdan Czupryn)

            3.         Biblijnoteologiczne podstawy duszpasterstwa rodzin (Ks. Mirosław Brzeziński)

                        3.1. Małżeństwo i rodzina w planach Bożych (Ks. Mirosław Brzeziński)

3.2. Sakramentalność małżeństwa (Ks. Włodzimierz Wieczorek)

3.3. Życie duchowe małżeństwa i rodziny (Ks. Włodzimierz Wieczorek)

            4.         Socjologiczne podstawy duszpasterstwa rodzin (Ks. Kazimierz Święs)

            5.         Psychologiczne podstawy duszpasterstwa rodzin (Ks. Antoni Tomkiewicz)

6.         Pedagogiczne podstawy duszpasterstwa rodzin (Beata Parysiewicz)

            7.         Biologiczno-medyczne podstawy duszpasterstwa rodzin (Urszula Dudziak)

 

Rozdział III. BLASKI I CIENIE WSPÓŁCZESNEJ RODZINY

  1. Dowartościowanie odpowiedzialnego rodzicielstwa (Bożena Bassa)
  2. Polityka prorodzinna państwa    (Jerzy Gocko SDB)
  3. Feminizm          (Ks. Adam Dzióba)
  4. Homoseksualizm       (Józef Augustyn SJ)
  5. Antykoncepcja (Ks. Tadeusz Zadykowicz)
  6. Aborcja       (Ks. Mirosław Kalinowski)
  7. Eutanazja      (Ks. Sławomir Nowosad)
  8. Patologie w rodzinie  (Beata Parysiewicz)

Rozdział IV: DUSZPASTERSTWO RODZIN JAKO DZIAŁALNOŚĆ ZBAWCZA KOŚCIOŁA UKIERUNKOWANA NA RODZINĘ                                      (Ks. Wiesław Przygoda)

 

            1. Duszpasterstwo rodzin jako posługa zbawcza Kościoła

            2. Podmiot posługi zbawczej wobec małżeństwa i rodziny

            3. Przedmiot posługi zbawczej wobec małżeństwa i rodziny

4. Cel posługi zbawczej wobec małżeństwa i rodziny

 

Rozdział V. STRUKTURY I FUNKCJE DUSZPASTERSTWA RODZIN

(Ks. Jarosław Kamiński)

            1. Struktury i funkcje ogólnokościelne

                        1.1. Papieska Rada do spraw Rodziny

                        1.2. Światowe spotkania rodzin

2. Struktury i funkcje ogólnopolskie

                   2. 1. Rada do spraw Rodziny Konferencji Episkopatu Polski

                   2.2. Krajowy Ośrodek Duszpasterstwa Rodzin

                            2.2.1. Dyrektor Krajowego Ośrodka Duszpasterstwa Rodzin

                            2.2.2. Krajowy doradca życia rodzinnego

                            2.2.3. Rejony i sesje duszpasterstwa rodzin

            3. Struktury i funkcje diecezjalne

                        3.1. Diecezjalny duszpasterz rodzin

                        3.2. Diecezjalny doradca życia rodzinnego

            4. Struktury i funkcje w dekanacie

            5. Struktury i funkcje w parafii

 

Rozdział VI. ZADANIA DUSZPASTERSTWA RODZIN

           

1. Troska o wspólnotowy wymiar rodziny (Ks. Jarosław Kamiński)

2. Troska o sakramentalny charakter małżeństwa (Ks. Jarosław Kamiński)

3. Troska o życie ludzkie (Ks. Jarosław Kamiński)

                   3.1. Troska o życie poczęte

                   3.2. Troska o życie człowieka starego i chorego

4. Przygotowanie do życia małżeńskiego i rodzinnego (Ks. Grzegorz Pyźlak)

4.1. Cechy przygotowania do życia małżeńskiego i rodzinnego

            4.2. Etapy przygotowania do życia małżeńskiego i rodzinnego

                        4.2.1. Przygotowanie dalsze

                        4.2.2. Przygotowanie bliższe

                        4.2.3. Przygotowanie bezpośrednie

5. Katecheza małżonków i rodziców   (Ks. Andrzej Kiciński)                  

6. Poradnictwo małżeńsko-rodzinne (Ks. Jacek Goleń)

                   6.1. Parafialne poradnie rodzinne (Ks. Jacek Goleń)

                        6.1.1. Zadania parafialnych poradni rodzinnych

                        6.1.2. Wymaga stawiane doradcom życia rodzinnego

                        6.1.3. Organizacja pracy parafialnej poradni rodzinnej

                   6.2. Specjalistyczne poradnie małżeńsko-rodzinne (Elżbieta Trubiłowicz)

                   6.3. Duszpasterski telefon zaufania (Ks. Mirosław Kalinowski)

7. Kierownictwo duchowe małżonków (Ks. Jacek Goleń)

8. Wszechstronna pomoc rodzinie

                   8.1. Odwiedziny duszpasterskie rodzin (Ks. Dariusz Lipiec)

                   8.2. Tworzenie wspólnot rodzin (Ks. Jacek Goleń)

                   8.3. Rekolekcje rodzin (Ks. Stanisław Dyk)

9. Pedagogizacja rodziców (Ks. Adam Skreczko)

10. Katecheza w rodzinie (S. Halina Wrońska )

11. Media w życiu rodzinnym (Ks. Jarosław Woźniak)

12. Troska o rodziny w sytuacjach szczególnych

                        12.1. Rozmowa duszpasterska na przełomach życia rodzinnego (Ks. Antoni Tomkiewicz)

12.2. Duszpasterstwo osób żyjących w związkach niesakramentalnych (Ks. Jarosław Kamiński)

                        12.3. Duszpasterstwo rodzin niepełnych (Ks. Jacek Goleń)

                        12.4. Duszpasterstwo małżeństw mieszanych (Wiesław Bar OFM Conv)

                        12.5. Duszpasterstwo rodzin z niepełnosprawnością (Ks. Andrzej Kiciński)

                                   12.5.1. Duszpasterstwo rodzin z niepełnosprawnością fizyczną

                                   12.5.2. Duszpasterstwo rodzin z niepełnosprawnością psychiczną

                                   12.5.3. Duszpasterstwo rodzin z niepełnosprawnością intelektualną

                        12.6. Rodzina wobec bezrobocia (Ks. Bronisław Mierzwiński)

                        12.7. Pomoc rodzinom przeżywającym rozłąkę ze względu na emigrację zarobkową

(Ks. Józef Mikołajec)

                        12.8. Pomoc psychoduchowa w sytuacji śmierci członka rodziny (Ks. Jerzy Szymołon)

                        12.9. Pomoc rodzinie w sytuacji choroby i śmierci (Ks. Leon Szot)

                        12.10. Aspekt pastoralny wdowieństwa (Robert Bieleń SDB)

13. Pomoc rodzinom dysfunkcyjnym (Joanna Chwaszcz

                        13.1. Pomoc rodzinom z problemem uzależnienia od środków psychoaktywnych

(Iwona Niewiadomska, Joanna Chwaszcz, Ks. Arkadiusz Nesterenko)

13.2. Pomoc rodzinom z problemem uzależnienia od środków społecznego przekazu

(Robert Bieleń SDB)

13.3. Pomoc rodzinom doznającym przemocy fizycznej i psychicznej

                                                         (Iwona Niewiadomska, Joanna Chwaszcz)

 

Rozdział VII. RODZINA PODMIOTEM URZECZYWISTNIANIA SIĘ KOŚCIOŁA

 

7.1. Osoby tworzące rodzinę

                   7.1.1. Mężczyzna jako mąż i ojciec (Ks. Bronisław Mierzwiński)

                   7.1.2. Kobieta jako żona i matka (Ks. Zbigniew Zarembski)

                   7.1.3. Dzieci w rodzinie (Ks. Marian Zając)

                   7.1.4. Dziadkowie w rodzinie (Ks. Zbigniew Zarembski)

            7.2. Rodzina jako Kościół domowy (Marek Fiałkowski OFM Conv)

            7.3. Rodzina środowiskiem wychowania do życia w małżeństwie i rodzinie

(Ks. Jacek Goleń)

7.4. Rodzina szkołą apostolatu (Ks. Dariusz Lipiec)

            7.5. Kręgi apostolatu rodziny (Bp Wiesław Śmigiel)

            7.6. Zrzeszenia rodzin katolickich (Bp Wiesław Śmigiel)

 

Rozdział VIII. FORMACJA OSÓB PRZYGOTOWUJĄCYCH SIĘ DO DZIAŁALNOŚCI W DUSZPASTERSTWIE RODZIN

 

            1. Sposoby przygotowania świeckich pracowników duszpasterstwa rodzin (Ks. Adam Skreczko)

  1. Diecezjalne Studium Życia Rodzinnego
  2. Studia uniwersyteckie nad rodziną
  1. Formacja alumnów do duszpasterstwa rodzin (Ks. Jacek Goleń)
    1. Formacja ludzka w przygotowaniu alumnów do duszpasterstwa rodzin
    2. Formacja duchowa w przygotowaniu alumnów do duszpasterstwa rodzin
    3. Formacja intelektualna w przygotowaniu alumnów do duszpasterstwa rodzin
    4. Formacja pastoralna alumnów do posługi małżeństwu i rodzinie

3. Formacja osób pracujących w duszpasterstwie rodzin (Ks. Jerzy Szymołon)

            3.1. Formacja osób duchownych pracujących w duszpasterstwie rodzin

            3.2. Formacja osób świeckich

 

ZAKOŃCZENIE

BIBLIOGRAFIA

NOTY O AUTORACH

WYKAZ SKRÓTÓW


 

The Pastoral Care of the Family

 

The Scientific Reflection and the Pastoral Care

 

THE CONTENTS

The foreword of Bishop Kazimierz Górny – the Chairman of the Council for the Family at the Conference of the Polish Episcopate

 

Introduction

Chapter I. THE PASTORAL CARE OF THE FAMILY AS A SCIENTIFIC REFLECTION

(Fr Ryszard Kamiński)

 

1. The concept and the issues of the Pastoral Care of the Family

2. The complementary nature of the scientific reflection and of the practice of the Pastoral Care of the Family.

3. The normative and the practical character of the Pastoral Care of the Family

4. The research methods of the Pastoral Care of the Family

5. The Pastoral Care for the Family and other fields  of science

6. The Pastoral Care for the Family research centres in Poland

 

Chapter II. THE BASES FOR THE PASTORAL CARE OF THE FAMILY

1. The origins and the development of the Pastoral Care of the Family (Fr Bronisław Mierzwiński, Fr Paweł Landwójtowicz)

2.         The anthropological bases for the Pastoral Care of the Family (Fr Bogdan Czupryn)

3.         The Biblical and the theological bases for the Pastoral Care of the Family (Fr Mirosław Brzeziński)

3.1. God’s plan for the marriage and the family

3.2. The sacramental nature of marriage (Fr Włodzimierz Wieczorek)

3.3. The spiritual life in the Christian marriage and in the family (Fr Włodzimierz Wieczorek)

4.         The sociological bases for the Pastoral Care of the Family (Fr Kazimierz Święs)

5.         The psychological bases for the Pastoral Care of the Family (Fr Antoni Tomkiewicz)

6.         The pedagogical bases for the Pastoral Care of the Family (Beata Parysiewicz)

7.         The medical and biological bases for the Pastoral Care of the Family (Urszula Dudziak)

 

Chapter III. BRIGHT SPOTS AND SHADOWS FOR THE FAMILY TODAY

 

  1. The appreciation of the responsible parenthood (Bożena Bassa)
  2. The family policy of the state (Jerzy Gocko SDB)
  3. Feminism  (Fr  Adam Dzióba)
  4. Homosexualism (Józef Augustyn SJ)
  5. Contraception (Fr Tadeusz Zadykowicz)
  6. Abortion (Fr  Mirosław Kalinowski)
  7. Euthanasia      (Fr Sławomir Nowosad)
  8. Family pathologies (Beata Parysiewicz)

 

Chapter IV. THE PASTORAL CARE OF THE FAMILY AS THE SAVING MINISTRY OF THE CHURCH FOR THE FAMILY (Fr Wiesław Przygoda)

 

 

            1. The Pastoral Care of the Family as the saving ministry of the Church

            2. The saving ministry of the Church for the marriage and the family         

             3. The object of the saving ministry of the Church for the marriage and the family

             4. The aim of the saving ministry of the Church for the marriage and the family

 

Chapter V. THE STRUCTURES AND FUNCTIONS OF THE FAMILY PASTORAL CARE

(Fr Jarosław Kamiński)

 

            1. The structures and functions in the Church in general

                        1.1. The Pontifical Council for the family

                        1.2. The World Meetings of Families

2. The structures and functions of the Church in Poland

                        2. 1. The Polish Episcopal Conference Council for the Family Affairs

                        2.2. The National Centre for the Pastoral Care of the Family

                                2.2.1. The President of the National Centre for the Pastoral Care of the

                                        Family

                                2.2.2. The National  Family Life Adviser

                                2.2.3. The areas and session of the Pastoral Care of the Family

3. The structure and functions of a diocesan
3.1. The diocesan family priest
3.2. The diocesan family life counsellor
3.3. The structure and functions in a deanery
3.5. The structures and functions in a parish

Chapter VI. THE AIMS OF THE PASTORAL CARE OF THE FAMILY         

 

1.The  concern for the community dimension of the family (Fr Jarosław Kamiński)
2. The concern for the sacramental nature of marriage (Fr Jarosław Kamiński)
3. The concern for the human life (Fr Jarosław Kamiński)
             3.1. The concern for the conceived child
             3.2. The concern for the human life of the old and the sick
4. Preparing for the marriage and the family life (Fr Grzegorz Pyźlak)
              4.1. The features of the  preparation for the marriage and family life
              4.2. The stages of the preparation for the sacrament of marriage and the family life
                         4.2.1. The remote preparation for the sacrament of Marriage

4.2.2. The proximate preparation for the sacrament of Marriage
                                     4.2.3. The immediate preparation for the sacrament of Marriage
 5. The catechesis of the spouses and parents (Fr Andrzej Kiciński)
 6. The marriage  and family counseling (Fr Jacek Goleń)
               6.1. The parish family counseling
                                      6.1.1. The tasks of the parish family counseling centres
                                      6.1.2. The requirements for the family life consultants
                                      6.1.3. The organization of work in the parish family counseling    centres
                6.2. The specialist marriage and family couseling centres  (Elżbieta Trubiłowicz)
                 6.3. The pastoral helpline (Fr Mirosław Kalinowski)
    7. The spiritual direction for the spouses (Fr Jacek Goleń)
    8. The comprehensive family support
                 8.1. The pastoral visits paid to the families (Fr Dariusz Lipiec)
                 8.2. Creating family communities (Fr Jacek Goleń)

                                8.3. Family retreat (Fr Stanisław Dyk)
                  9. Educating parents (Fr Adam Skreczko)
                 10. Catechesis in the family (Sr Halina Wrońska)
                 11. Media in the family life (Fr Jarosław Woźniak)
                 12. The concern for the family in special situations
                                12.1. The pastoral conversation in the moments of difficulties in the transitions of the family life (Fr Antoni Tomkiewicz)
                                12.2. The pastoral concern for the people living in non-sacramental relationships (Fr Jarosław Kamiński)
                                 12.3. The single parent family ministry (Fr Jacek Goleń)
                                 12.4. The mixed religion marriages ministry (Wiesław Bar OFM Conv)
                                 12.5. The pastoral care of the families that live with disabilities (Fr Andrzej Kiciński)
                                          12.5.1. The pastoral care of the families that live with physical disabilities
                                          12.5.2. The pastoral care of the families that live with mental disabilities
                                          12.5.3. The pastoral care of the families that live with intellectual disabilities
                                   12.6. The impact of unemployment on the family (Fr Bronisław Mierzwiński)
                                   12.7. Helping the families which are experiencing separation due to the work migration (Fr Józef Mikołajec)
                                   12.8. The psychological and spiritual help in the situation of a family member's death (Fr Jerzy Szymołon)
                                    12.9. Helping the family in case of an illness and death (Fr Leon Szot)
                                    12.10. The pastoral aspect of widowhood (Robert Bieleń SDB)
               13. Helping dysfunctional families (Joanna Chwaszcz)
                                     13.1. Helping families with the problem of drug addiction (Iwona Niewiadomska, Joanna Chwaszcz, Fr Arkadiusz Nesterenko)
                                      13.2. Helping families with the problem of the addiction to the media (Robert Bieleń SDB)
                                       13.3. Helping families suffering from the physical and psychological violence  (Iwona Niewiadomska, Joanna Chwaszcz)

Chapter VII. THE FAMILY AS THE SUBJECT OF THE REALIZATION OF  THE CHURCH

7.1. Family members
                    7.1.1 Men as  husbands and fathers (Fr Bronislaw Mierzwiński)
                    7.1.2. Women as wives and mothers (Fr Zbigniew Zarembski)
                    7.1.3. Children in the family (Fr Marian Zając)
                    7.1.4. The elderly in the family (Fr Zbigniew Zarembski)
      7.2. The family as the domestic Church (Marek Fiałkowski OFM Conv)
      7.3. The family as the environment for education about the life in a marriage and a family (Fr Jacek Goleń)

      7.4. The  educational mission of the Christian family to teach the apostolate (Fr Dariusz Lipiec)
      7.5. The family apostolate groups (Bp Wiesław Śmigiel)
      7.6. The associations of the Catholic families (Bp Wiesław Śmigiel)

 

Chapter VIII. THE FORMATION OF THE LAY APOSTOLATE MEMBERS WHO ARE BEING PREPARED FOR THE PASTORAL CARE OF THE FAMILY


1. The  methods for the preparation of  the lay workers of the pastoral care of the family  (Fr Adam Skreczko)
              1.1.The Diocesan Study of the  Family Life
              1.2. The Family Studies
2. The formation of the alumni of the pastoral care of the family studies (Fr Jacek Goleń)
               2.1. The human formation in preparing the alumni for the pastoral care of the family studies
               2.2. The spiritual formation in preparing the alumni of the pastoral care of the family studies

                           2.3. The intellectual formation in preparing the alumni of the pastoral care of the family studies

                           2.4. The formation of the pastoral ministry students to serve the marriage and the family
             3. The formation of those working in the family pastoral care (Fr Jerzy Szymołon)
                           3.1. The formation of the clergy engaged in family pastoral care
                           3.2. The formation of the laity

CONCLUSION
REFERENCES
A NOTE ABOUT THE AUTHORS
ABBREVIATIONS

 

 

 

Słowo Księdza Biskupa Kazimierza Górnego Przewodniczącego Rady do spraw Rodziny Konferencji Episkopatu Polski

Kościół,   głosząc   objawioną   przez  Jezusa   Chrystusa   prawdę   o   małżeństwie i rodzinie, jest nieustannie zatroskany o człowieka, który żyje, wzrasta i uświęca się w rodzinie. Wciąż aktualne są słowa bł. Jana Pawła II, który w Familiaris consortio pisał: „Przyszłość ludzkości idzie przez rodzinę! Jest zatem rzeczą nieodzowną i   naglącą,   aby   każdy   człowiek   dobrej   woli   zaangażował   się   w   sprawę   ratowania i popierania wartości i potrzeb rodziny” (FC 86). Rodzina oparta na trwałym związku mężczyzny i kobiety jest nie tylko właściwym miejscem, gdzie rodzi się człowiek, ale również pierwszym i podstawowym środowiskiem jego życia oraz wzrastania.

We współczesnym świecie daje się zauważyć ogromny atak na rodzinę oraz życie ludzkie. Od wyniku tej walki o rodzinę zależeć będzie przyszłość Kościoła i świata. Przygotowanie  duchowieństwa  oraz   osób   świeckich  do  pracy  z  małżeństwami i rodzinami wymaga wyczerpującej prezentacji podstaw duszpasterstwa rodzin. Opracowanie podręcznika: „Duszpasterstwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność pastoralna”, stanowi nie tylko ważny krok w rozwoju tej dyscypliny teologii pastoralnej, lecz także uzasadnia potrzebę ukierunkowania duszpasterstwa na rodzinę. Podręcznik przybliża doniosłość prawdy o roli małżeństwa i rodziny w życiu człowieka oraz dowartościowuje podmiotowość Kościoła domowego w realizacji zbawczego dzieła Jezusa Chrystusa. Podjęty wysiłek naukowy, wpisuje się głęboko w troskę Kościoła o odpowiednie przygotowanie osób podejmujących posługę na rzecz rodziny. Zarazem wychodzi naprzeciw trudnościom i problemom napotykanym obecnie w praktyce duszpasterskiej.

W imieniu Rady ds. Rodziny Konferencji Episkopatu Polski składam wyrazy wielkiego uznania i wdzięczności Księdzu Profesorowi Ryszardowi Kamińskiemu z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Kapłanom Współredaktorom oraz Autorom. Żywię nadzieję, że podręcznik będzie stanowił ważną pomoc w trosce duszpasterskiej o rodzinę, małżeństwo oraz ludzkie życie.

Redaktorów, Autorów, Czytelników, Pracowników Duszpasterstwa Rodzin, a także małżeństwa i rodziny, powierzam opiece Maryi — Królowej Rodzin oraz św. Józefa - Patrona Rodzin.

 

Z serca błogosławię na dalszą pracę naukową i duszpasterską w służbie Kościołowi i rodzinie.

 

 Kazimierz Górny Przewodniczący Rady do spraw Rodziny

Rzeszów, 7 czerwca 2012 r.